Polityka_blog_top_bill_desktop
Polityka_blog_top_bill_mobile_Adslot1
Polityka_blog_top_bill_mobile_Adslot2

11.11.2012
niedziela

Komiks jako sztuka rasistowska

11 listopada 2012, niedziela,

 

„Black images in the comics” Frederika Strömberga to książka o tym, jak bardzo stereotypowy obraz Afroamerykanów przez lata serwowali czytelnikom autorzy komiksów. Jest tu jednak sporo ciekawych wyjątków

Chyba powinienem napisać o jakimś patriotycznym, historycznym komiksie, ale mieszkam w Poznaniu, gdzie 11 listopada ludzie raczej myślą o jedzeniu rogali z białym makiem, a nastroje bojowe jakoś ich opuszczają. Ja też nie jestem w bojowym nastroju a „Black Images” to jedna z tych zaległości, o których nie sposób milczeć.

Pochodzący ze Szwecji badacz komiksu Frederik Strömberg nie jest z pewnością tak znany, jak John A.Lent czy Scot McCloud, ale pierwsze wydanie jego „Black image in the comics” było rozchwytywane, a gdy nakład się skończył, cena książki z drugiej ręki wyglądała mało przyjaźnie. Niedawno pojawiła się druga edycja, zatem nie mogłem się oprzeć. Gdy paczka w końcu do mnie trafiła początkowo byłem rozczarowany. Spodziewałem się solidnego, historycznego i naukowego ujęcia z przypisami, a dostałem książkę małego formatu zbudowaną na zasadzie anegdot – jeden kadr z wybranego komiksu plus opis.

W trakcie lektury okazało się, że podobnie jak w przypadku Mc Clouda tworzenie książki popularnonaukowej o komiksie przy pomocy zestawienia obraz + tekst (czyli jak najbardziej metodą komiksową) ma sens. A dopisek „visual history” w podtytule jest tu słowem kluczem. Strömberg, choć  przedstawia komiksowe postaci Afroamerykanów w porządku chronologicznym, skupia się na ich wizerunku. Na tym, jak były rysowane, jaki model zachowań przedstawiały, jak zmieniało się ujęcie czarnego bohatera w zależności od epoki i pochodzenia autora. Tu ważna rzecz: obszar zainteresowań autora to komiks europejski (głównie frankofoński) i amerykański. Znajdziemy tu jedynie pojedyncze informacje o twórcach z Afryki, choć w niektórych byłych koloniach francuskich komiks radzi sobie całkiem nieźle.


Wnioski, do których możemy dojść po lekturze „Black images” nie są zbyt optymistyczne.  Strömberg pokazuje, że począwszy od początku XX wieku do czasów II wojny Światowej czarni bohaterowie przedstawiani byli straszliwie stereotypowo, nie posiadali cech indywidualnych i wyjątkowych sytuacjach byli głównymi bohaterami. Byli pociesznymi dzikusami, których należało cywilizować – jak to czynił Herge w „Tintin w Kongo”. Autor „Black Images” wskazuje, że w przypadku USA obecność Afroamerykanów w komiksie zależała od nastrojów społecznych. Gdy przychodził czas na integrację multikulturowej Ameryki, jak w czasie II Wojny Światowej czy pod koniec lat 60-tych i w latach 70-tych nagle na planszach komiksów pojawiali się porządni, czarni żołnierze, superbohaterowie , a prasowym serialu „Wee pals” dzieci o różnych kolorach skóry nagle mogły  ze sobą bawić bez żadnych barier i przeszkód. Niemniej pod względem rasowym amerykański komiks był bardzo konserwatywny. We Francji z kolei obraz Afroamerykanów zmienił się dość znacznie pod koniec lat 60-tych i było to związane z  coraz bardziej intensywnymi dyskusjami na temat kolonialnej przeszłości Francuzów.

Być może „Black images” nie jest książką szczególnie głęboką, analityczną i skupia się głównie na starszych komiksach, ale zbiera ogrom źródeł  i referencji, które przydają się do własnych poszukiwań. Research do tej pracy był naprawdę potężny i choć jak wspomniałem wcześniej, komiks jawi się tutaj jako medium głównie podtrzymujące stereotypy, badacz przedstawia także chlubne wyjątki, jak chociażby publikowany już w 1916 roku w Argentynie serial prasowy Raul przedstawiający młodego Afroamerykanina, którzy na jawie funkcjonuje w opresyjnym społeczeństwie, a w jego snach życie zmienia się o 180 stopni, co świadczy chociażby o tym, że autorzy komiksu nie uznawali systemu społecznego ówczesnej Argentyny za sprawiedliwy i naturalny.

Dla takich komiksowych odkryć (a jest ich tu całkiem sporo) i bardzo ciekawego, wizualnego ujęcia tematu warto sięgnąć po „Black Images”.

Ps. Strömberg napisał też m.in. „Comic Art. Propaganda” oraz  „Jewish image in the comics”.

Frederik Strömberg, Black Image in the comics, Fantagraphics Books 2012

Reklama
Polityka_blog_bottom_rec_mobile
Reklama
Polityka_blog_bottom_rec_desktop
css.php